---
title: "Ölçülemez Kümeler ve Vitali Kümesi"
url: https://acik-matematik.com/dersler/reel-analiz/olculemez-kumeler-ve-vitali-kumesi
course: "Reel Analiz"
language: tr
license: CC BY-NC-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/deed.tr)
format: acik-matematik-md/2
source: 6ed40cec9b4727cda37438ec111a26dfa9bb4c7b
---
# 5  Ölçülemez Kümeler ve Vitali Kümesi

Şimdiye kadar ölçülebilir kümelerin ne kadar zengin bir aile oluşturduğunu gördük: aralıklar, açık ve kapalı kümeler, bütün Borel kümeleri ölçülebilirdir. Doğal soru şudur: ölçülemez bir küme var mıdır? Yanıt hiç de açık değildir.

Bir uçta durum nettir: dış ölçüsü sıfır olan bir kümenin her alt kümesinin de dış ölçüsü sıfırdır, dolayısıyla [Teorem 1.4](dis-olcu-ve-olculebilir-kumeler.md#thm-dol-sifir-olcu) gereği her alt kümesi ölçülebilirdir. Bu bölümde öbür ucun tam tersine davrandığını göstereceğiz: dış ölçüsü pozitif olan her kümenin ölçülemez bir alt kümesi vardır.

## 5.1 Rasyonel Denklik ve Seçme Kümeleri

Ölçülemez kümeyi kurmak için reel sayıları, aralarındaki farkın rasyonel olup olmamasına göre gruplara ayıracağız.

**Tanım 5.1 (Rasyonel Denklik)** $E \subseteq \mathbb{R}$ boş olmayan bir küme olsun. $x, y \in E$ için $x - y \in \mathbb{Q}$ ise $x$ ile $y$’ye **rasyonel denk** denir ve $x \sim y$ yazılır. Bu bağıntıya $E$ üzerindeki **rasyonel denklik** (rational equivalence) bağıntısı denir.

Yani iki nokta, biri ötekinden rasyonel bir öteleme ile elde edilebiliyorsa denktir. Bu bağıntı yansımalı ($x - x = 0$), simetrik ($x - y \in \mathbb{Q} \Rightarrow y - x \in \mathbb{Q}$) ve geçişlidir (iki rasyonelin toplamı rasyoneldir); dolayısıyla bir denklik bağıntısıdır ve $E$’yi ayrık denklik sınıflarına ayırır. $x \in E$’nin sınıfı $E \cap (x + \mathbb{Q})$ kümesidir.

**Örnek 5.1 (Reel Doğrudaki Denklik Sınıfları)** $\mathbb{R}$ üzerindeki rasyonel denklik bağıntısının sınıflarını betimleyin ve sınıf sayısının sayılamaz olduğunu gösterin.

Çözüm

$x \in \mathbb{R}$’nin sınıfı $x + \mathbb{Q} = \{x + q : q \in \mathbb{Q}\}$ kümesidir. Örneğin $0$’ın sınıfı $\mathbb{Q}$’nun kendisi, $\sqrt{2}$’nin sınıfı $\sqrt{2} + \mathbb{Q}$’dur ve bu iki sınıf ayrıktır.

Her sınıf, $q \mapsto x + q$ eşlemesiyle $\mathbb{Q}$ ile birebir eşlendiğinden sayılabilirdir. Sınıflar sayılabilir çoklukta olsaydı $\mathbb{R}$ sayılabilir çoklukta sayılabilir kümenin birleşimi, yani sayılabilir olurdu (bkz. [Analiz 1: Sayılabilir Kümeler](../analiz-1/sayilabilir-kumeler.md)). Bu, $\mathbb{R}$’nin sayılamaz olmasıyla çelişir; o hâlde sınıflar sayılamaz çokluktadır.

$\blacksquare$

Sayılamaz çoklukta sınıfın her birinden birer eleman seçmek için somut bir kural yoktur; bu seçimi seçme aksiyomu garanti eder.

**Tanım 5.2 (Seçme Aksiyomu)** Boş olmayan kümelerden oluşan her $\{A_i\}_{i \in I}$ ailesi için, her $i \in I$’ya $A_i$’nin bir elemanını karşılık getiren bir $f$ fonksiyonu vardır: her $i$ için $f(i) \in A_i$. Bu ilkeye **seçme aksiyomu** (axiom of choice) denir.

Yani ailenin her kümesinden aynı anda birer eleman seçilebilir; aile sonsuz, hatta sayılamaz olsa bile.

**Tanım 5.3 (Seçme Kümesi)** $E \subseteq \mathbb{R}$ boş olmayan bir küme olsun. Rasyonel denkliğin her denklik sınıfından **tam olarak bir** eleman içeren $\mathcal{C}_E \subseteq E$ kümesine, $E$ üzerindeki rasyonel denklik için bir **seçme kümesi** (choice set) denir.

Yani $\mathcal{C}_E$’nin farklı iki elemanı hiçbir zaman rasyonel denk değildir ve $E$’nin her noktası $\mathcal{C}_E$’nin bir elemanına rasyonel denktir. Seçme aksiyomunu sınıflar ailesine uygulamak, böyle bir kümenin var olduğunu verir.

**Tanım 5.4 (Vitali Kümesi)** $[0,1]$ üzerindeki rasyonel denklik için bir seçme kümesine **Vitali kümesi** denir.

Yani Vitali kümesi, $[0,1]$’deki her “rasyonel öteleme sınıfının” tek bir temsilcisidir. Aşağıda göreceğimiz gibi, bu küme ölçülemezdir.

Seçme kümesinin iki temel özelliği, ölçülemezlik ispatının iskeletini oluşturur:

**Önerme 5.1 (Seçme Kümesinin Rasyonel Ötelemeleri)** $\mathcal{C}_E$, $E$ üzerindeki rasyonel denklik için bir seçme kümesi olsun. O zaman

1.  $\{\mathcal{C}_E + q\}_{q \in \mathbb{Q}}$ ailesi sayılabilir ve ayrıktır,
2.  $E \subseteq \bigcup_{q \in \mathbb{Q}} (\mathcal{C}_E + q)$.

İspat

\(1\) Aile $\mathbb{Q}$ ile indislendiğinden sayılabilirdir. $q \neq q'$ iken bir $x$ hem $\mathcal{C}_E + q$ hem $\mathcal{C}_E + q'$ içinde olsun: $x = c + q = c' + q'$, $c, c' \in \mathcal{C}_E$. O zaman $c - c' = q' - q \in \mathbb{Q}$, yani $c \sim c'$. Seçme kümesi her sınıftan tek eleman içerdiğinden $c = c'$, buradan $q = q'$ çıkar; çelişki.

\(2\) $x \in E$ ise $x$ bir $c \in \mathcal{C}_E$’ye rasyonel denktir: $q = x - c \in \mathbb{Q}$ ve $x = c + q \in \mathcal{C}_E + q$. $\blacksquare$

## 5.2 Vitali Teoremi

Ölçülemezlik ispatının anahtarı şu gözlemdir: sınırlı bir bölgeye sonsuz sayıda ayrık ve birbirinin ötelemesi olan küme sığdırılabiliyorsa, bu kümelerin ölçüsü sıfır olmak zorundadır.

**Lemma 5.1 (Vitali Lemması)** $E$ sınırlı ve ölçülebilir bir küme olsun. $\{E + \lambda\}_{\lambda \in \Lambda}$ ailesi ayrık olacak biçimde sayılabilir sonsuz ve sınırlı bir $\Lambda \subseteq \mathbb{R}$ kümesi varsa $m(E) = 0$’dır.

İspat

Her $E + \lambda$ ölçülebilirdir ([Teorem 2.5](sigma-cebiri-ve-borel-kumeleri.md#thm-sig-oteleme)) ve öteleme dış ölçüyü korur ([Teorem 1.2](dis-olcu-ve-olculebilir-kumeler.md#thm-dol-oteleme)), dolayısıyla $m(E + \lambda) = m(E)$.

$E \subseteq [-a, a]$ ve $\Lambda \subseteq [-b, b]$ olsun. O zaman $$\bigcup_{\lambda \in \Lambda} (E + \lambda) \subseteq [-a-b,\; a+b]$$ sınırlı ve ölçülebilir bir kümedir; ölçüsü en çok $2(a+b)$’dir. Aile ayrık ve sayılabilir olduğundan sayılabilir toplamsallık ([Teorem 4.1](toplamsallik-ve-sureklilik.md#thm-top-sayilabilir-toplamsallik)) ile $$\sum_{\lambda \in \Lambda} m(E) = m\Big(\bigcup_{\lambda \in \Lambda} (E + \lambda)\Big) \le 2(a+b) < \infty .$$ Solda aynı $m(E) \ge 0$ sayısı sonsuz kez toplanıyor. Bu toplam ancak $m(E) = 0$ ise sonludur. $\blacksquare$

**Teorem 5.1 (Vitali Teoremi)** $E \subseteq \mathbb{R}$ ve $m^*(E) > 0$ ise $E$ üzerindeki rasyonel denklik için her seçme kümesi ölçülemezdir. Özel olarak $E$’nin ölçülebilir olmayan bir alt kümesi vardır.

İspat

$\mathcal{C}_E$ bir seçme kümesi olsun (seçme aksiyomu varlığını garanti eder). $\mathcal{C}_E$’nin ölçülebilir olduğunu varsayıp çelişki elde edeceğiz.

**Adım 1: $m(\mathcal{C}_E) = 0$.** $n \in \mathbb{N}$ için $C_n = \mathcal{C}_E \cap [-n, n]$ kümesi, iki ölçülebilir kümenin kesişimi olarak ölçülebilir ([Teorem 2.4](sigma-cebiri-ve-borel-kumeleri.md#thm-sig-sigma-cebiri)) ve sınırlıdır. $\Lambda = \mathbb{Q} \cap [0,1]$ sayılabilir sonsuz ve sınırlıdır. $C_n \subseteq \mathcal{C}_E$ ve [Önerme 5.1](#prp-vit-secme-kumesi-otelemeleri) gereği $\{C_n + q\}_{q \in \Lambda}$ ailesi ayrıktır. Vitali Lemması ([Lemma 5.1](#lem-vit-vitali)) ile $m(C_n) = 0$. $\mathcal{C}_E = \bigcup_{n} C_n$ olduğundan sayılabilir alt toplamsallık ([Teorem 1.3](dis-olcu-ve-olculebilir-kumeler.md#thm-dol-alt-toplamsallik)) ile $$m(\mathcal{C}_E) \le \sum_{n=1}^{\infty} m(C_n) = 0 .$$

*C_(n)* ⊆ \[−*n*, *n*\] kümesinin \[0, 1\]'deki birkaç rasyonel sayı kadar ötelemeleri (şematik). Ötelemeler ikişer ikişer ayrıktır ve hepsi \[−*n*, *n* + 1\] aralığında kalır. Sonsuz sayıda ayrık kopyanın ölçüleri toplamı 2*n* + 1'i aşamayacağından *m*(*C_(n)*) = 0 olmak zorundadır.

**Adım 2: Çelişki.** [Önerme 5.1](#prp-vit-secme-kumesi-otelemeleri) gereği $E \subseteq \bigcup_{q \in \mathbb{Q}} (\mathcal{C}_E + q)$. Dış ölçünün monotonluğu, sayılabilir alt toplamsallığı ([Teorem 1.3](dis-olcu-ve-olculebilir-kumeler.md#thm-dol-alt-toplamsallik); $\mathbb{Q}$ sayılabilirdir) ve öteleme değişmezliği ([Teorem 1.2](dis-olcu-ve-olculebilir-kumeler.md#thm-dol-oteleme)) ile $$0 < m^*(E) \le \sum_{q \in \mathbb{Q}} m^*(\mathcal{C}_E + q) = \sum_{q \in \mathbb{Q}} m(\mathcal{C}_E) = 0 .$$ Bu çelişki $\mathcal{C}_E$’nin ölçülemez olduğunu gösterir. $\mathcal{C}_E \subseteq E$ olduğundan $E$’nin ölçülemez bir alt kümesi vardır. $\blacksquare$

Yani pozitif dış ölçülü her küme ölçülemez alt kümeler barındırır; özel olarak her Vitali kümesi ölçülemezdir. Sıfır dış ölçülü kümelerle birlikte düşünüldüğünde tablo tamamlanır: bir kümenin bütün alt kümelerinin ölçülebilir olması için gerek ve yeter koşul, dış ölçüsünün sıfır olmasıdır.

Ölçülemez kümelerin varlığı, dış ölçünün bütün kümeler üzerinde toplamsal olamayacağını da gösterir.

**Sonuç 5.1 (Dış Ölçü Toplamsal Değildir)** $A \cap B = \varnothing$ ve $$m^*(A \cup B) < m^*(A) + m^*(B)$$ olacak biçimde $A, B \subseteq \mathbb{R}$ kümeleri vardır.

İspat

Aksini varsayalım: ayrık her $A, B$ için $m^*(A \cup B) = m^*(A) + m^*(B)$ olsun (sayılabilir alt toplamsallık “$\le$” yönünü her zaman verdiğinden, eşitsizliğin başarısız olması eşitlik demektir).

Rastgele bir $E \subseteq \mathbb{R}$ alalım. Her $A \subseteq \mathbb{R}$ için $A \cap E$ ile $A \cap E^c$ ayrıktır ve birleşimleri $A$’dır; varsayım gereği $$m^*(A) = m^*(A \cap E) + m^*(A \cap E^c).$$ Bu, $E$’nin Carathéodory koşulunu ([Tanım 1.6](dis-olcu-ve-olculebilir-kumeler.md#def-dol-olculebilir)) sağlaması demektir. O hâlde her küme ölçülebilir olur. Oysa [Teorem 5.1](#thm-vit-olculemez-alt-kume) gereği $[0,1]$’in ($m^*([0,1]) = 1 > 0$) ölçülemez bir alt kümesi vardır; çelişki. $\blacksquare$

Yani dış ölçü, ayrık kümelerde bile toplamsal olmayabilir; toplamsallığı ancak ölçülebilir kümelerle sınırladığımızda kazanırız. Carathéodory koşulu tam da bu toplamsallığı sağlayan kümeleri seçer.

## 5.3 Alıştırmalar

Aşağıdaki alıştırmalar rasyonel denklik bağıntısını ve seçme kümelerinin büyüklüğünü inceler.

**Alıştırma 5.1 (Rasyonel Denklik Bir Denklik Bağıntısıdır)** Boş olmayan her $E \subseteq \mathbb{R}$ üzerinde rasyonel denkliğin bir denklik bağıntısı olduğunu gösterin.

Çözüm

$x, y, z \in E$ olsun ve $x \sim y \iff x - y \in \mathbb{Q}$ olduğunu hatırlayalım. Üç özelliği sırayla denetleyelim.

**Yansıma.** $x - x = 0 \in \mathbb{Q}$, yani $x \sim x$.

**Simetri.** $x \sim y$ ise $x - y = q \in \mathbb{Q}$; o zaman $y - x = -q \in \mathbb{Q}$, yani $y \sim x$.

**Geçişme.** $x \sim y$ ve $y \sim z$ ise $x - y = q_1$ ve $y - z = q_2$ rasyoneldir. $\mathbb{Q}$ toplamaya göre kapalı olduğundan $$x - z = (x - y) + (y - z) = q_1 + q_2 \in \mathbb{Q},$$ yani $x \sim z$.

Üç özellik de sağlandığından rasyonel denklik $E$ üzerinde bir denklik bağıntısıdır. İspatta $E$’nin hiçbir özelliği kullanılmadı; yalnız $\mathbb{Q}$’nun toplamsal bir grup olduğu kullanıldı.

$\blacksquare$

**Alıştırma 5.2 (Rasyonel Sayılarda Seçme Kümesi)** $\mathbb{Q}$ üzerindeki rasyonel denklik için açık bir seçme kümesi bulun.

Çözüm

İki rasyonel sayının farkı her zaman rasyoneldir; dolayısıyla $\mathbb{Q}$’nun her iki elemanı rasyonel denktir. Yani $\mathbb{Q}$ üzerinde bağıntının **tek** bir denklik sınıfı vardır: $\mathbb{Q}$’nun kendisi.

Seçme kümesi her sınıftan tam bir eleman içermelidir; tek sınıf olduğundan tek elemanlı her $\{q_0\}$ ($q_0 \in \mathbb{Q}$) kümesi bir seçme kümesidir. Örneğin $$\mathcal{C}_{\mathbb{Q}} = \{0\}.$$ Bu küme tek nokta olduğundan dış ölçüsü sıfırdır ve ölçülebilirdir; bu, [Teorem 5.1](#thm-vit-olculemez-alt-kume) ile çelişmez, çünkü $m^*(\mathbb{Q}) = 0$’dır.

$\blacksquare$

**Alıştırma 5.3 (İrrasyonel Sayılarda Seçme Kümesi)** $\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}$ üzerindeki rasyonel denklik sınıflarını betimleyin. $\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}$ için her seçme kümesine $0$ eklenince $\mathbb{R}$ için bir seçme kümesi elde edildiğini ve bu yüzden $\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}$ için her seçme kümesinin ölçülemez olduğunu gösterin.

Çözüm

**Sınıflar.** $x$ irrasyonel olsun. $q \in \mathbb{Q}$ için $x + q$ de irrasyoneldir; aksi hâlde $x = (x + q) - q$ rasyonel olurdu. Demek ki $x + \mathbb{Q} \subseteq \mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}$ ve $x$’in $\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}$ içindeki sınıfı $$(\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}) \cap (x + \mathbb{Q}) = x + \mathbb{Q}$$ kümesinin tamamıdır. Böylece $\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}$’nun sınıfları, $x$ irrasyonel olmak üzere $x + \mathbb{Q}$ kümeleridir.

**$\mathbb{R}$ için seçme kümesi.** $\mathbb{R}$ üzerindeki sınıflar $x + \mathbb{Q}$ ($x \in \mathbb{R}$) kümeleridir. $x$ rasyonelse $x + \mathbb{Q} = \mathbb{Q}$ olur; $x$ irrasyonelse sınıf tümüyle irrasyonellerden oluşur. Yani $\mathbb{R}$’nin sınıfları, $\mathbb{Q}$ ile $\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}$’nun sınıflarıdır.

$S$, $\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}$ için bir seçme kümesi olsun. $S$ her irrasyonel sınıftan tam bir eleman içerir ve hiç rasyonel içermez; $0$ ise $\mathbb{Q}$ sınıfının tek temsilcisidir. Dolayısıyla $S \cup \{0\}$, $\mathbb{R}$’nin her sınıfından tam bir eleman içerir, yani $\mathbb{R}$ için bir seçme kümesidir.

**Ölçülemezlik.** $m^*(\mathbb{R}) = \infty > 0$ olduğundan [Teorem 5.1](#thm-vit-olculemez-alt-kume) gereği $S \cup \{0\}$ ölçülemezdir. $S$ ölçülebilir olsaydı, $\{0\}$ dış ölçüsü sıfır olduğundan ölçülebilir ([Teorem 1.4](dis-olcu-ve-olculebilir-kumeler.md#thm-dol-sifir-olcu)) ve $S \cup \{0\}$ iki ölçülebilir kümenin birleşimi olarak ölçülebilir olurdu ([Teorem 1.5](dis-olcu-ve-olculebilir-kumeler.md#thm-dol-sonlu-birlesim)). Bu çelişki $S$’nin ölçülemez olduğunu gösterir.

Sonuç olarak $\mathbb{Q}$’dan farklı olarak $\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}$ için seçme kümesi, $\mathbb{R}$ için olanlar kadar “vahşi”dir; varlığı seçme aksiyomuna dayanır ve somut bir formülle yazılabilecek bir seçme kümesi beklenmemelidir.

$\blacksquare$

**Alıştırma 5.4 (Reel Sayılarda İrrasyonel Denklik)** $x, y \in \mathbb{R}$ için $x - y$ irrasyonel ya da sıfır ise $x$ ile $y$’ye irrasyonel denk diyelim. Bu bağıntı $\mathbb{R}$ üzerinde bir denklik bağıntısı mıdır?

Çözüm

Bağıntıyı $x \approx y$ ile gösterelim.

**Yansıma ve simetri sağlanır.** $x - x = 0$ olduğundan $x \approx x$. $x - y$ irrasyonel ya da sıfırsa $y - x = -(x - y)$ de öyledir, yani $x \approx y \Rightarrow y \approx x$.

**Geçişme bozulur.** $x = 0$, $y = \sqrt{2}$, $z = 1$ alalım.

- $x - y = -\sqrt{2}$ irrasyoneldir, yani $0 \approx \sqrt{2}$.
- $y - z = \sqrt{2} - 1$ irrasyoneldir (rasyonel olsaydı $\sqrt{2}$ de rasyonel olurdu), yani $\sqrt{2} \approx 1$.
- Oysa $x - z = -1$ rasyoneldir ve sıfır değildir, yani $0 \not\approx 1$.

Dolayısıyla irrasyonel denklik $\mathbb{R}$ üzerinde bir denklik bağıntısı **değildir**. Sorunun kaynağı, irrasyonel sayıların toplamaya göre kapalı olmamasıdır: iki irrasyonelin toplamı rasyonel olabilir.

$\blacksquare$

**Alıştırma 5.5 (Rasyonel Sayılarda İrrasyonel Denklik)** $x - y$ irrasyonel ya da sıfır ise $x$ ile $y$’ye irrasyonel denk diyelim. Bu bağıntı $\mathbb{Q}$ üzerinde bir denklik bağıntısı mıdır?

Çözüm

$x, y \in \mathbb{Q}$ ise $x - y$ rasyoneldir, dolayısıyla hiçbir zaman irrasyonel olamaz. Bu yüzden $x - y$ “irrasyonel ya da sıfır” koşulunu yalnız $x - y = 0$ iken sağlar: $$x \approx y \iff x = y .$$ Yani $\mathbb{Q}$ üzerinde irrasyonel denklik eşitlik bağıntısıdır. Eşitlik yansımalı, simetrik ve geçişlidir; dolayısıyla bu bağıntı $\mathbb{Q}$ üzerinde bir denklik bağıntısıdır. Denklik sınıfları tek elemanlı $\{q\}$ kümeleridir.

$\blacksquare$

**Alıştırma 5.6 (Seçme Kümesi Sayılamazdır)** $m^*(E) > 0$ ise $E$ üzerindeki rasyonel denklik için her seçme kümesinin sayılamaz olduğunu gösterin.

Çözüm

$\mathcal{C}_E$, $E$ için bir seçme kümesi olsun ve sayılabilir olduğunu varsayalım.

**Adım 1: $E$ sayılabilir olur.** $E$’nin her noktası bir $c \in \mathcal{C}_E$’ye rasyonel denk olduğundan, yani bir $q \in \mathbb{Q}$ için $c + q$ biçiminde yazıldığından $$E \subseteq \bigcup_{q \in \mathbb{Q}} (\mathcal{C}_E + q).$$ Her $\mathcal{C}_E + q$, $\mathcal{C}_E$ ile birebir eşlendiğinden sayılabilirdir; $\mathbb{Q}$ sayılabilir olduğundan sağdaki birleşim, sayılabilir çoklukta sayılabilir kümenin birleşimi olarak sayılabilirdir. Sayılabilir bir kümenin alt kümesi olan $E$ de sayılabilirdir.

**Adım 2: $m^*(E) = 0$.** Her $\varepsilon > 0$ için $\{x\} \subseteq (x - \varepsilon/2,\, x + \varepsilon/2)$ olduğundan $m^*(\{x\}) \le \varepsilon$; dolayısıyla $m^*(\{x\}) = 0$. $E = \{x_1, x_2, \dots\}$ ise sayılabilir alt toplamsallık ([Teorem 1.3](dis-olcu-ve-olculebilir-kumeler.md#thm-dol-alt-toplamsallik)) ile $$m^*(E) \le \sum_{k} m^*(\{x_k\}) = 0 .$$

Bu, $m^*(E) > 0$ varsayımıyla çelişir. O hâlde $\mathcal{C}_E$ sayılamazdır.

Aynı sonuç Vitali Teoremi ([Teorem 5.1](#thm-vit-olculemez-alt-kume)) ile de elde edilir: sayılabilir bir küme Adım 2’deki gibi sıfır dış ölçülüdür, dolayısıyla ölçülebilirdir ([Teorem 1.4](dis-olcu-ve-olculebilir-kumeler.md#thm-dol-sifir-olcu)); oysa $\mathcal{C}_E$ ölçülemezdir. Yukarıdaki doğrudan yolun üstünlüğü, ölçülemezlik teoremine hiç başvurmamasıdır.

$\blacksquare$

Ölçülemez kümeler seçme aksiyomuna dayanan, gözle görülemeyen nesnelerdir. Sonraki bölümde ise tamamen somut bir kurulumla şaşırtıcı bir küme ve fonksiyon elde edeceğiz: [Cantor Kümesi ve Cantor Fonksiyonu](./cantor-kumesi-ve-cantor-fonksiyonu.md).
