---
title: "Genelleştirilmiş İntegraller: Sınırsız Aralıklar"
url: https://acik-matematik.com/dersler/analiz-3/genellestirilmis-integraller
course: "Analiz 3: Fonksiyon Dizileri ve Seriler"
language: tr
license: CC BY-NC-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/deed.tr)
format: acik-matematik-md/2
source: 96555ad60878643657ec39dea8ef5faa482a5ac4
---
# 15  Genelleştirilmiş İntegraller: Sınırsız Aralıklar

Riemann integrali iki koşul altında tanımlanmıştı: integrasyon aralığı sınırlı bir $[a, b]$ aralığıdır ve integrali alınan fonksiyon bu aralıkta sınırlıdır. Oysa $\displaystyle\int_1^{\infty} \frac{dx}{x^2}$ ya da $\displaystyle\int_0^1 \frac{dx}{\sqrt{x}}$ gibi ifadeler bu iki koşuldan birini çiğnediği hâlde anlamlı bir alan sorusu sorar. Bu tür integrallere **genelleştirilmiş integral** denir ve hepsi aynı fikirle tanımlanır: önce sorunsuz bir aralıkta sıradan integral alınır, sonra aralığın ucu sorunlu noktaya doğru götürülerek limit alınır.

Genelleştirilmiş integraller üç tipe ayrılır.

| Tip | Sorun | Örnek |
|:---|:---|:--:|
| I. tip | integrasyon aralığı sınırsız | $\displaystyle\int_1^{\infty} \frac{dx}{x^2}$ |
| II\. tip | aralık sınırlı, fonksiyon bir ya da birkaç nokta yakınında sınırsız | $\displaystyle\int_0^1 \frac{dx}{\sqrt{x}}$ |
| III\. tip | ikisi birden | $\displaystyle\int_0^{\infty} \frac{dx}{\sqrt{x}\,(1 + x)}$ |

Tablo 15.1: Genelleştirilmiş integrallerin tipleri

Bu bölümde I. tipi tanımlıyor ve tanımdan doğrudan hesaplanabilen örnekleri inceliyoruz. İlkeli bulunamayan integrallerin yakınsaklığına karar vermeyi sağlayan testler [bir sonraki bölümün](./birinci-tip-yakinsaklik-testleri.md) konusudur.

## 15.1 Sınırsız Aralıkta İntegral

$[a, +\infty)$ üzerindeki genelleştirilmiş integralle Analiz 2’de integral testini kurarken karşılaşmıştık (bkz. [Analiz 2](../analiz-2/yogunlastirma-ve-p-serileri.md#def-yogun-genellestirilmis-integral)). Tanımı, öbür sınırsız aralıkları da kapsayacak biçimde yeniden yazalım.

**Tanım 15.1 (Birinci Tip Genelleştirilmiş İntegral)** $a \in \mathbb{R}$ ve $f : [a, +\infty) \to \mathbb{R}$ fonksiyonu her $b > a$ için $[a, b]$ üzerinde integrallenebilir olsun.

$$\lim_{b \to +\infty} \int_a^b f(x)\,dx$$

limiti var ve sonluysa $\displaystyle\int_a^{+\infty} f(x)\,dx$ genelleştirilmiş integrali **yakınsaktır** denir ve değeri bu limittir. Limit yoksa ya da sonsuzsa integral **ıraksaktır** denir.

Aynı biçimde, $f : (-\infty, b] \to \mathbb{R}$ her $a < b$ için $[a, b]$ üzerinde integrallenebilirse

$$\int_{-\infty}^{b} f(x)\,dx = \lim_{a \to -\infty} \int_a^b f(x)\,dx$$

tanımlanır; limit var ve sonluysa integral yakınsak, değilse ıraksaktır.

Yani sınırsız aralıktaki integral, gittikçe uzayan sınırlı aralıklardaki integrallerin limitidir. $F(b) = \displaystyle\int_a^b f(x)\,dx$ yazılırsa yakınsaklık, $F$ fonksiyonunun $b \to +\infty$ iken sonlu bir limite sahip olmasıdır. Limit tanımıyla: integralin $A$ sayısına yakınsaması, her $\varepsilon > 0$ için öyle bir $B > a$ bulunması demektir ki $b \ge B$ olduğunda

$$\left| \int_a^b f(x)\,dx - A \right| < \varepsilon$$

olsun. “Yakınsak” ve “ıraksak” sözcükleri serilerden ödünç alınmıştır ve benzerlik rastlantı değildir: $F(b)$, serilerdeki kısmi toplamın rolünü oynar.

İpucuÜç adımda tanımla hesap

1.  **Sınırlı aralıkta integralle.** $\displaystyle\int_a^b f(x)\,dx$ integrali bir ilkel yardımıyla $b$ cinsinden hesaplanır.
2.  **Limit al.** $b \to +\infty$ (ya da $a \to -\infty$) limiti incelenir.
3.  **Karar ver.** Limit sonluysa integral yakınsaktır ve değeri bu limittir; limit sonsuzsa ya da yoksa ıraksaktır.

**Örnek 15.1 (Yakınsak Bir İntegral)** $\displaystyle\int_0^{+\infty} x e^{-4x}\,dx$ integralini hesaplayınız.

Çözüm

**Sınırlı aralık.** $u = x$, $dv = e^{-4x}\,dx$ ile kısmi integrasyon ($v = -\dfrac{e^{-4x}}{4}$):

$$\begin{aligned}
\int_0^b x e^{-4x}\,dx &= \left[ -\frac{x e^{-4x}}{4} \right]_0^b + \frac{1}{4}\int_0^b e^{-4x}\,dx \\[1mm]
&= -\frac{b\,e^{-4b}}{4} - \frac{e^{-4b}}{16} + \frac{1}{16}.
\end{aligned}$$

**Limit.** $b \to +\infty$ iken $e^{-4b} \to 0$ ve üstel fonksiyon her kuvvetten hızlı büyüdüğünden $b\,e^{-4b} \to 0$ olur. Dolayısıyla

$$\int_0^{+\infty} x e^{-4x}\,dx = \lim_{b \to +\infty}\left( \frac{1}{16} - \frac{4b + 1}{16\,e^{4b}} \right) = \frac{1}{16}.$$

İntegral yakınsaktır ve değeri $\dfrac{1}{16}$’dır. $\blacksquare$

**Örnek 15.2 (Arktanjantla Hesaplanan İntegral)** $\displaystyle\int_0^{+\infty} \frac{dx}{x^2 + 1}$ integralinin yakınsak olup olmadığını araştırınız.

Çözüm

$$\int_0^b \frac{dx}{x^2 + 1} = \Big[ \arctan x \Big]_0^b = \arctan b$$

olur ve $\lim_{b \to +\infty} \arctan b = \dfrac{\pi}{2}$’dir. İntegral yakınsaktır:

$$\int_0^{+\infty} \frac{dx}{x^2 + 1} = \frac{\pi}{2}.$$

Sınırsız bir bölgenin alanı sonlu çıkmıştır; eğri yatay eksene yeterince hızlı yaklaşmaktadır. $\blacksquare$

**Örnek 15.3 (Sonsuza Iraksayan İntegral)** $\displaystyle\int_1^{+\infty} \frac{\ln x}{x}\,dx$ integralinin ıraksak olduğunu gösteriniz.

Çözüm

$u = \ln x$ değişken değiştirmesiyle ($du = \dfrac{dx}{x}$)

$$\int_1^b \frac{\ln x}{x}\,dx = \left[ \frac{(\ln x)^2}{2} \right]_1^b = \frac{(\ln b)^2}{2}$$

olur. $b \to +\infty$ iken $\ln b \to +\infty$ olduğundan limit $+\infty$’dur; integral ıraksaktır. $\blacksquare$

**Örnek 15.4 (Sol Ucu Sonsuz Olan İntegral)** $\displaystyle\int_{-\infty}^{0} \frac{dx}{\sqrt{2 - x}}$ integralinin ıraksak olduğunu gösteriniz.

Çözüm

$\left( -2\sqrt{2 - x} \right)' = \dfrac{1}{\sqrt{2 - x}}$ olduğundan $a < 0$ için

$$\int_a^0 \frac{dx}{\sqrt{2 - x}} = \Big[ -2\sqrt{2 - x} \Big]_a^0 = -2\sqrt{2} + 2\sqrt{2 - a}$$

olur. $a \to -\infty$ iken $2 - a \to +\infty$ ve $2\sqrt{2 - a} \to +\infty$ olduğundan limit $+\infty$’dur; integral ıraksaktır. $\blacksquare$

**Örnek 15.5 (Limiti Olmayan İntegral)** $\displaystyle\int_{-2}^{+\infty} \sin x\,dx$ integralinin ıraksak olduğunu gösteriniz.

Çözüm

$$\int_{-2}^{b} \sin x\,dx = \Big[ -\cos x \Big]_{-2}^{b} = \cos 2 - \cos b$$

olur ($\cos(-2) = \cos 2$). $\lim_{b \to +\infty} \cos b$ limiti yoktur: $b_k = 2k\pi$ dizisi boyunca $\cos b_k = 1$, $b_k = (2k + 1)\pi$ dizisi boyunca $\cos b_k = -1$ olur ve dizisel ölçüt gereği limit olamaz. Öyleyse integral ıraksaktır.

Bu örnekte integral sonsuza gitmez; $\cos 2 - 1$ ile $\cos 2 + 1$ arasında salınır. Iraksaklık “sonsuz olmak” demek değildir, “sonlu bir limitin olmaması” demektir. $\blacksquare$

## 15.2 Lineerlik

Limitin toplam ve skaler katla uyumu, genelleştirilmiş integrale aynen geçer.

**Teorem 15.1 (Genelleştirilmiş İntegralin Lineerliği)** $\displaystyle\int_a^{+\infty} f(x)\,dx$ ve $\displaystyle\int_a^{+\infty} g(x)\,dx$ yakınsak ve $\alpha, \beta \in \mathbb{R}$ olsun. O zaman $\displaystyle\int_a^{+\infty} \big( \alpha f(x) + \beta g(x) \big)\,dx$ integrali yakınsaktır ve

$$\int_a^{+\infty} \big( \alpha f + \beta g \big)\,dx = \alpha\int_a^{+\infty} f\,dx + \beta\int_a^{+\infty} g\,dx$$

olur. Aynı sonuç $(-\infty, b]$ üzerindeki integraller için de geçerlidir.

İspat

Her $b > a$ için Riemann integralinin lineerliği (bkz. [Analiz 2](../analiz-2/integralin-cebirsel-ozellikleri.md#thm-integral-lineerlik))

$$\int_a^b \big( \alpha f + \beta g \big)\,dx = \alpha\int_a^b f\,dx + \beta\int_a^b g\,dx$$

verir. Sağ yandaki iki integralin $b \to +\infty$ iken sonlu limitleri vardır; limitin toplam ve sabitle çarpım kuralları gereği sol yanın da limiti vardır ve limitlerin aynı birleşimine eşittir. $\blacksquare$

Teoremin ters yönde kullanımına dikkat etmek gerekir: $\int (f + g)$ yakınsak olduğu hâlde $\int f$ ve $\int g$ ayrı ayrı ıraksak olabilir (örneğin $g = -f$). Bir integrali parçalara ayırmadan önce parçaların yakınsak olduğundan emin olunmalıdır. Öte yandan $\int f$ yakınsak ve $\int g$ ıraksak ise $\int (f + g)$ ıraksaktır; yakınsak olsaydı $g = (f + g) - f$ integrali de yakınsak olurdu.

Başlangıç noktası da yakınsaklığı etkilemez: $a < a'$ ise $\displaystyle\int_a^b f = \int_a^{a'} f + \int_{a'}^{b} f$ olduğundan $\displaystyle\int_a^{+\infty} f$ ile $\displaystyle\int_{a'}^{+\infty} f$ aynı anda yakınsar ya da ıraksar; yakınsaklık yalnız fonksiyonun sonsuzdaki davranışına bağlıdır.

## 15.3 İki Temel Aile

Karşılaştırma testlerinde ölçü olarak kullanılacak iki integral ailesini şimdi hesaplayalım.

**Örnek 15.6 (Üstel İntegral)** $a \in \mathbb{R}$ olsun. $\displaystyle\int_a^{+\infty} e^{-tx}\,dx$ integrali $t$’nin hangi değerleri için yakınsaktır?

Çözüm

**$t = 0$.** $\displaystyle\int_a^b dx = b - a \to +\infty$; integral ıraksaktır.

**$t \ne 0$.**

$$F(b) = \int_a^b e^{-tx}\,dx = \left[ -\frac{e^{-tx}}{t} \right]_a^b = \frac{1}{t}\left( e^{-at} - e^{-bt} \right).$$

$t > 0$ ise $b \to +\infty$ iken $e^{-bt} \to 0$ olur ve $F(b) \to \dfrac{e^{-at}}{t}$. $t < 0$ ise $e^{-bt} \to +\infty$ ve $\dfrac{1}{t} < 0$ olduğundan $F(b) \to +\infty$ olur.

**Sonuç.**

$$\int_a^{+\infty} e^{-tx}\,dx = \frac{e^{-at}}{t} \quad (t > 0); \qquad t \le 0 \text{ için integral ıraksaktır.}$$

$\blacksquare$

**Teorem 15.2 (Sonsuzda Kuvvet İntegrali)** $a > 0$ olsun. $\displaystyle\int_a^{+\infty} \frac{dx}{x^p}$ integrali $p > 1$ için yakınsak, $p \le 1$ için ıraksaktır; $p > 1$ iken

$$\int_a^{+\infty} \frac{dx}{x^p} = \frac{a^{1-p}}{p - 1}$$

olur.

İspat

**$p = 1$.** $\displaystyle\int_a^b \frac{dx}{x} = \ln b - \ln a \to +\infty$; integral ıraksaktır.

**$p \ne 1$.**

$$\int_a^b \frac{dx}{x^p} = \left[ \frac{x^{1-p}}{1 - p} \right]_a^b = \frac{b^{1-p} - a^{1-p}}{1 - p}.$$

$p > 1$ ise $1 - p < 0$ olduğundan $b^{1-p} \to 0$ ve limit $\dfrac{-a^{1-p}}{1 - p} = \dfrac{a^{1-p}}{p - 1}$ olur. $p < 1$ ise $1 - p > 0$ olduğundan $b^{1-p} \to +\infty$ ve limit $+\infty$’dur. $\blacksquare$

Sonuç, p-serisi ölçütünün (bkz. [Analiz 2](../analiz-2/yogunlastirma-ve-p-serileri.md#cor-p-serisi-olcutu)) integral karşılığıdır ve aynı eşiğe sahiptir: $\dfrac{1}{x}$ sınırdadır ve ıraksar; ondan biraz daha hızlı sönen her kuvvet yakınsar.

## 15.4 Bütün Doğru Üzerinde İntegral

İki ucu da sonsuz olan integral, tek bir limitle değil, iki ayrı genelleştirilmiş integralle tanımlanır.

**Tanım 15.2 (Bütün Doğru Üzerinde Genelleştirilmiş İntegral)** $f : \mathbb{R} \to \mathbb{R}$ her sınırlı kapalı aralıkta integrallenebilir ve $c \in \mathbb{R}$ olsun. $\displaystyle\int_{-\infty}^{c} f(x)\,dx$ ve $\displaystyle\int_c^{+\infty} f(x)\,dx$ integrallerinin **ikisi de** yakınsaksa $\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} f(x)\,dx$ integrali **yakınsaktır** denir ve

$$\int_{-\infty}^{+\infty} f(x)\,dx = \int_{-\infty}^{c} f(x)\,dx + \int_c^{+\infty} f(x)\,dx$$

tanımlanır. İki integralden en az biri ıraksaksa $\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} f(x)\,dx$ **ıraksaktır** denir.

Yani iki uç birbirinden bağımsız olarak sonsuza götürülür. Tanım $c$ seçimine bağlı değildir: $c < c'$ ise $\displaystyle\int_{-\infty}^{c'} f = \int_{-\infty}^{c} f + \int_c^{c'} f$ ve $\displaystyle\int_c^{+\infty} f = \int_c^{c'} f + \int_{c'}^{+\infty} f$ olduğundan yakınsaklık da toplam da aynı kalır.

**Örnek 15.7 (Bütün Doğruda Yakınsak İntegral)** $\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} \frac{dx}{1 + x^2}$ integralini hesaplayınız.

Çözüm

$c = 0$ alalım.

$$\begin{aligned}
\int_0^{+\infty} \frac{dx}{1 + x^2} &= \lim_{b \to +\infty} \arctan b = \frac{\pi}{2}, \\[1mm]
\int_{-\infty}^{0} \frac{dx}{1 + x^2} &= \lim_{a \to -\infty} \big( -\arctan a \big) = \frac{\pi}{2}.
\end{aligned}$$

İki integral de yakınsaktır; dolayısıyla

$$\int_{-\infty}^{+\infty} \frac{dx}{1 + x^2} = \frac{\pi}{2} + \frac{\pi}{2} = \pi.$$

$\blacksquare$

İki ucu aynı hızla, simetrik olarak sonsuza götürmek daha zayıf bir kavram verir.

**Tanım 15.3 (Cauchy Temel Değeri)** $f : \mathbb{R} \to \mathbb{R}$ her sınırlı kapalı aralıkta integrallenebilir olsun.

$$\text{p.v.}\int_{-\infty}^{+\infty} f(x)\,dx = \lim_{c \to +\infty} \int_{-c}^{c} f(x)\,dx$$

limiti var ve sonluysa bu sayıya $\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} f(x)\,dx$ integralinin **Cauchy temel değeri** denir.

Yani temel değerde iki uç birbirine bağlıdır: soldaki $-c$, sağdaki $c$ ile aynı anda uzaklaşır. Bu, soldaki ve sağdaki sonsuz alanların birbirini götürmesine izin verir.

**Önerme 15.1 (Yakınsak İntegralin Temel Değeri)** $\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} f(x)\,dx$ yakınsaksa Cauchy temel değeri de vardır ve integralin değerine eşittir.

İspat

$c > 0$ için $\displaystyle\int_{-c}^{c} f = \int_{-c}^{0} f + \int_0^{c} f$ olur. $c \to +\infty$ iken birinci integral $\displaystyle\int_{-\infty}^{0} f$ sayısına, ikinci integral $\displaystyle\int_0^{+\infty} f$ sayısına yakınsar; toplamın limiti, limitlerin toplamıdır. $\blacksquare$

Önermenin tersi doğru değildir.

**Örnek 15.8 (Temel Değeri Olan Iraksak İntegral)** $\text{p.v.}\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} x\,dx$ değerini bulunuz. $\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} x\,dx$ integrali yakınsak mıdır?

Çözüm

**Temel değer.** Her $c > 0$ için

$$\int_{-c}^{c} x\,dx = \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{-c}^{c} = \frac{c^2 - c^2}{2} = 0$$

olduğundan $\text{p.v.}\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} x\,dx = 0$’dır.

**İntegral.** $\displaystyle\int_0^{b} x\,dx = \frac{b^2}{2} \to +\infty$ olduğundan $\displaystyle\int_0^{+\infty} x\,dx$ ıraksaktır. İki parçadan biri ıraksak olduğundan $\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} x\,dx$ ıraksaktır.

Temel değerin $0$ çıkması, sağdaki sonsuz pozitif alan ile soldaki sonsuz negatif alanın simetrik kesimde birbirini götürmesindendir. Uçlar farklı hızla götürülürse sonuç değişir: $\displaystyle\int_{-c}^{2c} x\,dx = \frac{3c^2}{2} \to +\infty$. $\blacksquare$

## 15.5 Alıştırmalar

**Alıştırma 15.1 (Değişken Değiştirmeyle Hesap)** $\displaystyle\int_0^{+\infty} x e^{-x^2}\,dx$ integralini hesaplayınız.

Çözüm

$u = x^2$ ile $du = 2x\,dx$ olur:

$$\int_0^b x e^{-x^2}\,dx = \frac{1}{2}\int_0^{b^2} e^{-u}\,du = \frac{1}{2}\left( 1 - e^{-b^2} \right).$$

$b \to +\infty$ iken $e^{-b^2} \to 0$ olduğundan integral yakınsaktır ve değeri $\dfrac{1}{2}$’dir. $\blacksquare$

**Alıştırma 15.2 (Logaritmalı Kuvvet İntegrali)** $\displaystyle\int_2^{+\infty} \frac{dx}{x\,(\ln x)^2}$ integralini hesaplayınız.

Çözüm

$u = \ln x$ ile $du = \dfrac{dx}{x}$ olur:

$$\int_2^b \frac{dx}{x\,(\ln x)^2} = \int_{\ln 2}^{\ln b} \frac{du}{u^2} = \left[ -\frac{1}{u} \right]_{\ln 2}^{\ln b} = \frac{1}{\ln 2} - \frac{1}{\ln b}.$$

$b \to +\infty$ iken $\dfrac{1}{\ln b} \to 0$ olduğundan integral yakınsaktır ve değeri $\dfrac{1}{\ln 2}$’dir.

Karşılaştırma için: $\displaystyle\int_2^{+\infty} \frac{dx}{x}$ ıraksaktır; paydaya eklenen $(\ln x)^2$ çarpanı integrali yakınsak yapmaya yetmiştir. $\blacksquare$

**Alıştırma 15.3 (Basit Kesirlerle Hesap)** $\displaystyle\int_1^{+\infty} \frac{dx}{x(x + 1)}$ integralini hesaplayınız.

Çözüm

$\dfrac{1}{x(x + 1)} = \dfrac{1}{x} - \dfrac{1}{x + 1}$ olduğundan

$$\int_1^b \frac{dx}{x(x + 1)} = \Big[ \ln x - \ln(x + 1) \Big]_1^b = \ln\frac{b}{b + 1} + \ln 2$$

olur. $b \to +\infty$ iken $\dfrac{b}{b + 1} \to 1$ ve $\ln\dfrac{b}{b + 1} \to 0$; integral yakınsaktır ve değeri $\ln 2$’dir.

İntegrali $\displaystyle\int \frac{dx}{x} - \int \frac{dx}{x + 1}$ biçiminde iki genelleştirilmiş integrale ayırmak yanlış olurdu: ikisi de ıraksaktır. Fark, limit alınmadan önce, sınırlı aralıkta alınmalıdır. $\blacksquare$

**Alıştırma 15.4 (Çift Üstel Fonksiyon)** $\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} e^{-|x|}\,dx$ integralini hesaplayınız.

Çözüm

$c = 0$ ile ikiye ayıralım. $x \ge 0$ için $e^{-|x|} = e^{-x}$, $x < 0$ için $e^{-|x|} = e^{x}$ olur.

$$\begin{aligned}
\int_0^{+\infty} e^{-x}\,dx &= \lim_{b \to +\infty}\big( 1 - e^{-b} \big) = 1, \\[1mm]
\int_{-\infty}^{0} e^{x}\,dx &= \lim_{a \to -\infty}\big( 1 - e^{a} \big) = 1.
\end{aligned}$$

İki parça da yakınsaktır; $\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} e^{-|x|}\,dx = 2$. $\blacksquare$

**Alıştırma 15.5 (Tek Fonksiyonun Temel Değeri)** $\text{p.v.}\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} \frac{x}{1 + x^2}\,dx$ değerini bulunuz ve integralin yakınsak olup olmadığını belirleyiniz.

Çözüm

$\dfrac{x}{1 + x^2}$ tek fonksiyondur; her $c > 0$ için $\displaystyle\int_{-c}^{c} \frac{x}{1 + x^2}\,dx = 0$ olur ve temel değer $0$’dır.

Öte yandan

$$\int_0^{b} \frac{x}{1 + x^2}\,dx = \left[ \frac{1}{2}\ln(1 + x^2) \right]_0^b = \frac{1}{2}\ln(1 + b^2) \to +\infty$$

olduğundan $\displaystyle\int_0^{+\infty} \frac{x}{1 + x^2}\,dx$ ıraksaktır; bütün doğru üzerindeki integral ıraksaktır. $\blacksquare$

Tanımla hesap, integralin ilkeli bulunabildiği sürece işe yarar. $\displaystyle\int_1^{+\infty} e^{-x^2}\,dx$ gibi ilkeli temel fonksiyonlarla yazılamayan integrallerde yakınsaklığa, değeri hesaplamadan karar vermek gerekir. Bunun araçlarını [Birinci Tip İntegraller için Yakınsaklık Testleri](./birinci-tip-yakinsaklik-testleri.md) bölümünde kuruyoruz.
