---
title: "Fonksiyon Serilerinin Özellikleri"
url: https://acik-matematik.com/dersler/analiz-3/fonksiyon-serilerinin-ozellikleri
course: "Analiz 3: Fonksiyon Dizileri ve Seriler"
language: tr
license: CC BY-NC-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/deed.tr)
format: acik-matematik-md/2
source: 0b88239db9251acb3da36fca9c191a3e7e1a36ef
---
# 8  Fonksiyon Serilerinin Özellikleri

Sonlu bir toplamda her şey yolundadır: sürekli fonksiyonların sonlu toplamı süreklidir, toplamın integrali integrallerin toplamıdır, toplamın türevi türevlerin toplamıdır. Sonsuz toplamda aynı kuralların geçerli olup olmadığı, analizin en sık sorulan sorularındandır:

$$\int_a^b \sum_{n=1}^{\infty} f_n(x)\,dx \overset{?}{=} \sum_{n=1}^{\infty} \int_a^b f_n(x)\,dx,$$

$$\Big( \sum_{n=1}^{\infty} f_n(x) \Big)' \overset{?}{=} \sum_{n=1}^{\infty} f_n'(x).$$

Yanıtlar hazırdır. Bir serinin toplamı, kısmi toplamlar dizisinin limitidir; diziler için kanıtladığımız süreklilik, integral ve türev teoremlerini $S_n = f_1 + \dots + f_n$ dizisine uygulamak yeter. Bu bölümde bu çeviriyi yapıyor ve sonuçları örneklerle kullanıyoruz.

## 8.1 Toplamın Sürekliliği

İlk sonuç, [düzgün limitin sürekliliği koruması](./duzgun-yakinsaklik-sinirlilik-ve-sureklilik.md) teoreminin seri biçimidir.

**Teorem 8.1 (Düzgün Yakınsak Serinin Toplamı Süreklidir)** $\sum f_n$ serisi $E \subseteq \mathbb{R}$ üzerinde $S$ fonksiyonuna düzgün yakınsasın. Her $f_n$ fonksiyonu bir $a \in E$ noktasında sürekliyse $S$ de $a$ noktasında süreklidir. Özel olarak her $f_n$, $E$ üzerinde sürekliyse $S$ de $E$ üzerinde süreklidir.

İspat

$S_n = f_1 + f_2 + \dots + f_n$ kısmi toplamı, $a$ noktasında sürekli sonlu sayıda fonksiyonun toplamı olduğundan $a$ noktasında süreklidir. Serinin düzgün yakınsaklığı $S_n \rightrightarrows S$ ($E$) demektir ([Tanım 7.4](fonksiyon-serileri.md#def-fse-duzgun)). [Teorem 4.2](duzgun-yakinsaklik-sinirlilik-ve-sureklilik.md#thm-sur-sureklilik) gereği $S$, $a$ noktasında süreklidir. $\blacksquare$

$a$ noktası $E$’nin bir yığılma noktasıysa teorem, limit ile sonsuz toplamın yer değiştirmesi olarak da okunur:

$$\lim_{x \to a} \sum_{n=1}^{\infty} f_n(x) = S(a) = \sum_{n=1}^{\infty} f_n(a) = \sum_{n=1}^{\infty} \lim_{x \to a} f_n(x).$$

**Örnek 8.1 (Sürekli Bir Toplam Fonksiyonu)** $S(x) = \displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \frac{\sin(nx)}{n^2}$ fonksiyonunun $\mathbb{R}$ üzerinde sürekli olduğunu gösteriniz.

Çözüm

[Örnek 7.2](fonksiyon-serileri.md#exm-fse-sinus) gereği seri $\mathbb{R}$ üzerinde düzgün yakınsaktır. Her terim $f_n(x) = \dfrac{\sin(nx)}{n^2}$ bütün $\mathbb{R}$’de süreklidir. [Teorem 8.1](#thm-fso-sureklilik) gereği $S$, $\mathbb{R}$ üzerinde süreklidir.

$S$ için kapalı bir formül bilmiyoruz; yine de sürekli olduğunu söyleyebiliyoruz. $\blacksquare$

### Yerel düzgün yakınsaklık yeter

Süreklilik yerel bir özelliktir: bir noktadaki süreklilik yalnız o noktanın çevresindeki değerlere bağlıdır. Bu yüzden serinin bütün kümede düzgün yakınsaması gerekmez; her noktanın, üzerinde düzgün yakınsaklık olan bir komşuluğunun bulunması yeter.

**Sonuç 8.1 (Yerel Düzgün Yakınsaklıkla Süreklilik)** $I \subseteq \mathbb{R}$ birden çok nokta içeren bir aralık ve her $f_n$, $I$ üzerinde sürekli olsun. $\sum f_n$ serisi $I$’nin kapalı ve sınırlı her $[c, d] \subseteq I$ alt aralığında düzgün yakınsıyorsa toplam fonksiyonu $S$, $I$ üzerinde süreklidir.

İspat

$x_0 \in I$ verilsin. $x_0$ noktasını içeren ve $x_0$’ın $I$ içindeki bir komşuluğunu kapsayan bir $[c, d] \subseteq I$ aralığı seçelim: $x_0$, $I$’nin bir iç noktasıysa $c < x_0 < d$ alınır; $x_0$, $I$’nin bir uç noktasıysa $[c, d]$’nin aynı ucu $x_0$ alınır. Seri $[c, d]$ üzerinde düzgün yakınsak olduğundan [Teorem 8.1](#thm-fso-sureklilik) gereği $S$’nin $[c, d]$’ye kısıtlaması $x_0$’da süreklidir. $[c, d]$ aralığı $x_0$’ın $I$ içindeki bir komşuluğunu kapsadığından $S$, $I$ üzerinde tanımlı bir fonksiyon olarak da $x_0$’da süreklidir. $\blacksquare$

**Örnek 8.2 (Bütün Kümede Düzgün Yakınsamayan Serinin Sürekli Toplamı)** $\zeta(x) = \displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^x}$ fonksiyonunun $(1, +\infty)$ üzerinde sürekli olduğunu gösteriniz.

Çözüm

Seri $(1, +\infty)$ üzerinde noktasal yakınsaktır, ama düzgün yakınsak değildir ([Alıştırma 7.8](fonksiyon-serileri.md#exr-fse-zeta-degil)); [Teorem 8.1](#thm-fso-sureklilik) doğrudan uygulanamaz.

$[c, d] \subseteq (1, +\infty)$ kapalı ve sınırlı bir alt aralık olsun; $c > 1$’dir. [Alıştırma 7.7](fonksiyon-serileri.md#exr-fse-zeta) gereği seri $[c, +\infty)$ üzerinde, dolayısıyla $[c, d]$ üzerinde düzgün yakınsaktır ([Önerme 2.3](duzgun-yakinsaklik.md#prp-dzg-alt-kume)). Her terim $\dfrac{1}{n^x} = e^{-x \ln n}$ süreklidir. [Sonuç 8.1](#cor-fso-yerel) gereği $\zeta$, $(1, +\infty)$ üzerinde süreklidir. $\blacksquare$

Süreklilik teoremi, toplamı süreksiz çıkan bir serinin düzgün yakınsak olamayacağını da söyler.

**Örnek 8.3 (Süreksiz Toplamla Düzgün Yakınsamama)** $\displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} x e^{-nx}$ serisinin $[0, +\infty)$ üzerindeki toplamını bulunuz ve serinin bu aralıkta düzgün yakınsak olmadığını gösteriniz.

Çözüm

$x = 0$ için bütün terimler $0$’dır; $S(0) = 0$. $x > 0$ için $q = e^{-x} \in (0, 1)$ yazılırsa seri $x \sum_{n \ge 1} q^n$ olur ve geometrik seri toplamıyla

$$S(x) = x \cdot \frac{e^{-x}}{1 - e^{-x}} = \frac{x}{e^x - 1} \qquad (x > 0)$$

bulunur. $x \to 0^+$ iken $\dfrac{e^x - 1}{x} \to 1$ olduğundan

$$\lim_{x \to 0^+} S(x) = 1 \ne 0 = S(0)$$

olur; $S$, $x = 0$ noktasında sürekli değildir. Her terim sürekli olduğundan, seri $[0, +\infty)$ üzerinde düzgün yakınsak olsaydı [Teorem 8.1](#thm-fso-sureklilik) gereği $S$ sürekli olurdu. Öyleyse seri $[0, +\infty)$ üzerinde düzgün yakınsak değildir.

Bu seride genel terim $0$’a düzgün yakınsar ([Örnek 3.3](duzgun-yakinsaklik-olcutleri.md#exm-olc-xe-nx): $\sup x e^{-nx} = \dfrac{1}{en}$); ama $\sum \dfrac{1}{en}$ ıraksak olduğundan M-testi sonuç vermez ve gerçekten de düzgün yakınsaklık yoktur. $\blacksquare$

## 8.2 Terim Terime İntegral

İkinci sonuç, integral ile sonsuz toplamın yer değiştirmesidir.

**Teorem 8.2 (Serilerde Terim Terime İntegral)** $a < b$ olsun, her $n$ için $f_n \in \mathcal{R}[a, b]$ olsun ve $\sum f_n$ serisi $[a, b]$ üzerinde $S$ fonksiyonuna düzgün yakınsasın. O zaman $S \in \mathcal{R}[a, b]$ olur ve

$$\int_a^b \Big( \sum_{n=1}^{\infty} f_n(x) \Big)\,dx = \sum_{n=1}^{\infty} \int_a^b f_n(x)\,dx$$

eşitliği sağlanır; sağdaki sayı serisi yakınsaktır. Ayrıca $\displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \int_a^x f_n(t)\,dt$ serisi $[a, b]$ üzerinde $\displaystyle\int_a^x S(t)\,dt$ fonksiyonuna düzgün yakınsar.

İspat

$S_n = f_1 + \dots + f_n$ kısmi toplamı, integrallenebilir sonlu sayıda fonksiyonun toplamı olduğundan integrallenebilirdir ve integralin lineerliğiyle

$$\int_a^b S_n(x)\,dx = \sum_{k=1}^{n} \int_a^b f_k(x)\,dx \tag{1}$$

olur. $S_n \rightrightarrows S$ ($[a, b]$) olduğundan [Teorem 5.1](duzgun-yakinsaklik-ve-integral.md#thm-int-integral) gereği $S \in \mathcal{R}[a, b]$ ve

$$\lim_{n \to \infty} \int_a^b S_n(x)\,dx = \int_a^b S(x)\,dx$$

sağlanır. $(1)$ eşitliğinin sağ yanı $\sum \int_a^b f_k$ sayı serisinin $n$’inci kısmi toplamıdır; limitinin var olması bu serinin yakınsak olduğunu ve toplamının $\int_a^b S$ olduğunu söyler. Son iddia, [Teorem 5.1](duzgun-yakinsaklik-ve-integral.md#thm-int-integral) (iii)’ün $(S_n)$ dizisine uygulanmasıdır: $\sum_{k=1}^{n} \int_a^x f_k(t)\,dt$ kısmi toplamları $\int_a^x S_n(t)\,dt$ integraline eşittir ve $\int_a^x S(t)\,dt$’ye düzgün yakınsar. $\blacksquare$

**Örnek 8.4 (Bir Serinin Terim Terime İntegrali)** $x > 1$ olsun. $\displaystyle\sum_{n=0}^{\infty} \int_1^x \frac{2^n}{e^{nt}}\,dt$ toplamını hesaplayınız.

Çözüm

[Örnek 7.3](fonksiyon-serileri.md#exm-fse-ustel) gereği $\displaystyle\sum_{n=0}^{\infty} \frac{2^n}{e^{nt}}$ serisi $[1, +\infty)$ üzerinde, dolayısıyla $[1, x]$ üzerinde düzgün yakınsaktır ve toplamı $\dfrac{e^t}{e^t - 2}$’dir. Terimler süreklidir. [Teorem 8.2](#thm-fso-integral) gereği toplam ile integral yer değiştirir:

$$\sum_{n=0}^{\infty} \int_1^x \frac{2^n}{e^{nt}}\,dt = \int_1^x \sum_{n=0}^{\infty} \left( \frac{2}{e^t} \right)^{n} dt = \int_1^x \frac{e^t}{e^t - 2}\,dt.$$

$u = e^t - 2$ değişken değiştirmesiyle ($du = e^t\,dt$; $t \ge 1$ için $u \ge e - 2 > 0$)

$$\int_1^x \frac{e^t}{e^t - 2}\,dt = \Big[ \ln(e^t - 2) \Big]_1^x = \ln \frac{e^x - 2}{e - 2}$$

bulunur.

**Denetim.** Sol yanı terim terim hesaplayalım. $n = 0$ terimi $\int_1^x 1\,dt = x - 1$’dir; $n \ge 1$ için

$$\int_1^x 2^n e^{-nt}\,dt = \frac{2^n}{n}\big( e^{-n} - e^{-nx} \big) = \frac{1}{n}\left( \frac{2}{e} \right)^{n} - \frac{1}{n}\left( \frac{2}{e^x} \right)^{n}$$

olur. $|q| < 1$ için $\sum_{n \ge 1} \dfrac{q^n}{n} = -\ln(1 - q)$ olduğundan (bkz. [Analiz 2](../analiz-2/taylor-ve-maclaurin-serileri.md#exm-logaritma-serisi))

$$\begin{aligned}
(x - 1) - \ln\left( 1 - \frac{2}{e} \right) + \ln\left( 1 - \frac{2}{e^x} \right) &= (x - 1) + \ln \frac{(e^x - 2)\,e}{e^x\,(e - 2)} \\[1mm]
&= (x - 1) + \ln \frac{e^x - 2}{e - 2} + 1 - x = \ln \frac{e^x - 2}{e - 2}
\end{aligned}$$

çıkar; iki yol aynı sonucu verir. $\blacksquare$

**Örnek 8.5 (Trigonometrik Serinin İntegrali)** $S(x) = \displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \frac{\sin(nx)}{n^2}$ için $\displaystyle\int_0^{\pi} S(x)\,dx$ integralini bir sayı serisi olarak yazınız.

Çözüm

Seri $\mathbb{R}$ üzerinde, dolayısıyla $[0, \pi]$ üzerinde düzgün yakınsaktır ([Örnek 7.2](fonksiyon-serileri.md#exm-fse-sinus)) ve terimleri süreklidir. [Teorem 8.2](#thm-fso-integral) gereği

$$\int_0^{\pi} S(x)\,dx = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2} \int_0^{\pi} \sin(nx)\,dx.$$

İçteki integral

$$\int_0^{\pi} \sin(nx)\,dx = \left[ -\frac{\cos(nx)}{n} \right]_0^{\pi} = \frac{1 - \cos(n\pi)}{n} = \frac{1 - (-1)^n}{n}$$

olur; bu sayı $n$ çiftse $0$, $n$ tekse $\dfrac{2}{n}$’dir. Yalnız tek indisler ($n = 2k - 1$) katkı verir:

$$\int_0^{\pi} S(x)\,dx = \sum_{k=1}^{\infty} \frac{2}{(2k - 1)^3} = 2\left( 1 + \frac{1}{3^3} + \frac{1}{5^3} + \cdots \right).$$

$\blacksquare$

## 8.3 Terim Terime Türev

Türev için koşul, dizilerde olduğu gibi, **türevlerin serisinden** istenir.

**Teorem 8.3 (Serilerde Terim Terime Türev)** $a < b$ olsun ve her $n$ için $f_n : [a, b] \to \mathbb{R}$ türevlenebilir olsun. Aşağıdaki iki koşul sağlansın:

1.  en az bir $x_0 \in [a, b]$ için $\sum f_n(x_0)$ sayı serisi yakınsaktır;

2.  $\sum f_n'$ türev serisi $[a, b]$ üzerinde düzgün yakınsaktır.

O zaman $\sum f_n$ serisi $[a, b]$ üzerinde düzgün yakınsar, toplamı $S$ türevlenebilirdir ve her $x \in [a, b]$ için

$$S'(x) = \Big( \sum_{n=1}^{\infty} f_n(x) \Big)' = \sum_{n=1}^{\infty} f_n'(x)$$

olur.

İspat

$S_n = f_1 + \dots + f_n$ türevlenebilirdir ve $S_n' = f_1' + \dots + f_n'$, türev serisinin $n$’inci kısmi toplamıdır. (i) koşulu $\big(S_n(x_0)\big)$ sayı dizisinin yakınsak olduğunu, (ii) koşulu $(S_n')$ dizisinin $[a, b]$ üzerinde bir $G$ fonksiyonuna düzgün yakınsadığını söyler; burada $G(x) = \sum f_n'(x)$’tir. [Teorem 6.1](duzgun-yakinsaklik-ve-turev.md#thm-tur-turev), $(S_n)$ dizisine uygulanırsa $S_n \rightrightarrows S$ ($[a, b]$), $S$ türevlenebilir ve $S' = G$ bulunur. $\blacksquare$

**Sonuç 8.2 (Herhangi Bir Aralıkta Terim Terime Türev)** $I \subseteq \mathbb{R}$ birden çok nokta içeren bir aralık ve her $f_n$, $I$ üzerinde türevlenebilir olsun. Bir $x_0 \in I$ için $\sum f_n(x_0)$ yakınsak olsun ve $\sum f_n'$ serisi $I$’nin kapalı ve sınırlı her alt aralığında düzgün yakınsasın. O zaman $\sum f_n$ serisi $I$ üzerinde noktasal yakınsar, toplamı $S$ türevlenebilirdir ve $I$ üzerinde $S' = \sum f_n'$ olur.

İspat

$x \in I$ verilsin. $x_0$ ve $x$ noktalarını içeren, $x$’in $I$ içindeki bir komşuluğunu kapsayan kapalı ve sınırlı bir $[c, d] \subseteq I$ aralığı seçelim ($c < d$). Varsayım gereği $\sum f_n'$, $[c, d]$ üzerinde düzgün yakınsaktır. [Teorem 8.3](#thm-fso-turev), $[c, d]$ aralığına uygulanırsa $\sum f_n$ serisinin $[c, d]$ üzerinde yakınsadığı, toplamının $x$ noktasında türevlenebilir olduğu ve türevinin $\sum f_n'(x)$ olduğu bulunur. Serinin $x$ noktasındaki toplamı $[c, d]$ seçimine bağlı olmadığından $S$, $I$ üzerinde iyi tanımlıdır; $[c, d]$ aralığı $x$’in $I$ içindeki bir komşuluğunu kapsadığından $S'(x) = \sum f_n'(x)$ olur. $\blacksquare$

İpucuDört adımda serinin türevi

1.  **Bir noktada yakınsaklık.** $\sum f_n(x_0)$ serisinin yakınsadığı bir $x_0$ bulunur.
2.  **Türev serisi.** $\sum f_n'$ yazılır.
3.  **Düzgün yakınsaklık.** Türev serisinin ilgili aralıkta (ya da kapalı ve sınırlı her alt aralıkta) düzgün yakınsadığı, çoğunlukla M-testiyle, gösterilir.
4.  **Sonuç.** $S' = \sum f_n'$.

**Örnek 8.6 (Türevlenebilir Bir Trigonometrik Toplam)** $S(x) = \displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \frac{\sin(nx)}{n^3}$ fonksiyonunun $\mathbb{R}$ üzerinde türevlenebilir olduğunu gösteriniz ve türevini bulunuz.

Çözüm

**Bir noktada yakınsaklık.** $x_0 = 0$ için bütün terimler $0$’dır; seri yakınsaktır.

**Türev serisi.** $f_n(x) = \dfrac{\sin(nx)}{n^3}$ için $f_n'(x) = \dfrac{\cos(nx)}{n^2}$.

**Düzgün yakınsaklık.** Her $x \in \mathbb{R}$ için $\left| \dfrac{\cos(nx)}{n^2} \right| \le \dfrac{1}{n^2}$ ve $\sum \dfrac{1}{n^2}$ yakınsaktır. [Teorem 7.2](fonksiyon-serileri.md#thm-fse-weierstrass) gereği türev serisi $\mathbb{R}$ üzerinde düzgün yakınsaktır.

**Sonuç.** [Sonuç 8.2](#cor-fso-turev-aralik) gereği $S$, $\mathbb{R}$ üzerinde türevlenebilirdir ve

$$S'(x) = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{\cos(nx)}{n^2}$$

olur. Türev serisi sürekli terimli ve düzgün yakınsak olduğundan $S'$ süreklidir ([Teorem 8.1](#thm-fso-sureklilik)). $\blacksquare$

**Örnek 8.7 (Terim Terime Türevlenemeyen Düzgün Yakınsak Seri)** $\displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \frac{\sin(n^2x)}{n^2}$ serisinin $\mathbb{R}$ üzerinde düzgün yakınsak olduğunu, ama terim terime türev serisinin $x = 0$ noktasında ıraksadığını gösteriniz.

Çözüm

$\left| \dfrac{\sin(n^2x)}{n^2} \right| \le \dfrac{1}{n^2}$ olduğundan [Teorem 7.2](fonksiyon-serileri.md#thm-fse-weierstrass) gereği seri $\mathbb{R}$ üzerinde düzgün yakınsaktır; toplamı süreklidir.

Terimlerin türevi $\left( \dfrac{\sin(n^2x)}{n^2} \right)' = \cos(n^2x)$ olur. $x = 0$ için türev serisi

$$\sum_{n=1}^{\infty} \cos(0) = \sum_{n=1}^{\infty} 1$$

olur; genel terimi $0$’a gitmediğinden ıraksaktır. Serinin kendisinin düzgün yakınsaması, terim terime türev almaya izin vermez; terim terime türev teoreminde ([Teorem 8.3](#thm-fso-turev)) koşul türev serisine konmuştur. $\blacksquare$

**Örnek 8.8 (Yerel Düzgün Yakınsaklıkla Türev)** $\zeta(x) = \displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^x}$ fonksiyonunun $(1, +\infty)$ üzerinde türevlenebilir olduğunu ve $\zeta'(x) = -\displaystyle\sum_{n=2}^{\infty} \frac{\ln n}{n^x}$ olduğunu gösteriniz.

Çözüm

**Bir noktada yakınsaklık.** $x_0 = 2$ için $\sum \dfrac{1}{n^2}$ yakınsaktır.

**Türev serisi.** $f_n(x) = n^{-x} = e^{-x \ln n}$ için zincir kuralıyla $f_n'(x) = -\dfrac{\ln n}{n^x}$ olur ($n = 1$ terimi sabit olduğundan türevi $0$’dır).

**Düzgün yakınsaklık.** $[c, d] \subseteq (1, +\infty)$ olsun; $c > 1$’dir. $x \in [c, d]$ için

$$|f_n'(x)| = \frac{\ln n}{n^x} \le \frac{\ln n}{n^c} = M_n$$

olur. $\sum M_n$ serisinin yakınsadığını görmek için $s = \dfrac{1 + c}{2}$ alalım; $1 < s < c$’dir. $\dfrac{M_n}{1/n^s} = \dfrac{\ln n}{n^{c - s}} \to 0$ olduğundan (logaritma her pozitif kuvvetten yavaş büyür) bir $n_0$’dan sonra $M_n \le \dfrac{1}{n^s}$ olur. $\sum \dfrac{1}{n^s}$ yakınsak olduğundan karşılaştırma testiyle $\sum M_n$ yakınsaktır. [Teorem 7.2](fonksiyon-serileri.md#thm-fse-weierstrass) gereği türev serisi $[c, d]$ üzerinde düzgün yakınsaktır.

**Sonuç.** [Sonuç 8.2](#cor-fso-turev-aralik) gereği $\zeta$, $(1, +\infty)$ üzerinde türevlenebilirdir ve $\zeta'(x) = -\displaystyle\sum_{n=2}^{\infty} \frac{\ln n}{n^x}$ olur. $\blacksquare$

## 8.4 Alıştırmalar

**Alıştırma 8.1 (Limit ile Toplamın Yer Değiştirmesi)** $\displaystyle\lim_{x \to 0} \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2 + x^2}$ limitinin $\displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2}$ sayısına eşit olduğunu gösteriniz.

Çözüm

[Alıştırma 7.1](fonksiyon-serileri.md#exr-fse-rasyonel) gereği seri $\mathbb{R}$ üzerinde düzgün yakınsaktır. Her terim $\dfrac{1}{n^2 + x^2}$, $x = 0$ noktasında süreklidir. [Teorem 8.1](#thm-fso-sureklilik) gereği toplam fonksiyonu $S$, $x = 0$’da süreklidir:

$$\lim_{x \to 0} \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2 + x^2} = \lim_{x \to 0} S(x) = S(0) = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2}.$$

$\blacksquare$

**Alıştırma 8.2 (Sonsuzda Limit)** $S(x) = \displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2 + x^2}$ için $\displaystyle\lim_{x \to +\infty} S(x) = 0$ olduğunu gösteriniz.

Çözüm

$\varepsilon > 0$ verilsin. $\sum \dfrac{1}{n^2}$ yakınsak olduğundan kalanı $0$’a gider: öyle bir $N$ vardır ki $\displaystyle\sum_{n=N+1}^{\infty} \frac{1}{n^2} < \frac{\varepsilon}{2}$ olur. Toplamı iki parçaya ayıralım. Her $x > 0$ için

$$\begin{aligned}
0 < S(x) &= \sum_{n=1}^{N} \frac{1}{n^2 + x^2} + \sum_{n=N+1}^{\infty} \frac{1}{n^2 + x^2} \\[1mm]
&\le \frac{N}{x^2} + \sum_{n=N+1}^{\infty} \frac{1}{n^2} < \frac{N}{x^2} + \frac{\varepsilon}{2}
\end{aligned}$$

olur; birinci parçada $\dfrac{1}{n^2 + x^2} \le \dfrac{1}{x^2}$, ikinci parçada $\dfrac{1}{n^2 + x^2} \le \dfrac{1}{n^2}$ kullanıldı. $x > \sqrt{\dfrac{2N}{\varepsilon}}$ ise $\dfrac{N}{x^2} < \dfrac{\varepsilon}{2}$ olur ve $0 < S(x) < \varepsilon$ bulunur. Öyleyse $\lim_{x \to +\infty} S(x) = 0$.

Her terimin $x \to +\infty$ limiti $0$’dır; sonuç, limitin yine toplamın içine alınabildiğini gösterir. Bunu sağlayan, kalanın $x$’ten bağımsız bir sayıyla sınırlanması, yani düzgün yakınsaklıktır. $\blacksquare$

**Alıştırma 8.3 (Terim Terime İntegral Hesabı)** Aşağıdaki eşitliği gösteriniz:

$$\int_0^1 \sum_{n=1}^{\infty} \frac{x^n}{n^2}\,dx = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2} - 1.$$

Çözüm

[Alıştırma 7.2](fonksiyon-serileri.md#exr-fse-kuvvet-kare) gereği seri $[-1, 1]$ üzerinde, dolayısıyla $[0, 1]$ üzerinde düzgün yakınsaktır; terimleri süreklidir. [Teorem 8.2](#thm-fso-integral) gereği

$$\int_0^1 \sum_{n=1}^{\infty} \frac{x^n}{n^2}\,dx = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2} \int_0^1 x^n\,dx = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2(n+1)}.$$

Genel terimi basit kesirlere ayıralım:

$$\frac{1}{n^2(n+1)} = \frac{1}{n^2} - \frac{1}{n} + \frac{1}{n+1}.$$

(Sağ yanın paydaları eşitlenirse pay $(n+1) - n(n+1) + n^2 = 1$ çıkar.) $\sum \dfrac{1}{n^2}$ yakınsaktır; $\sum \left( \dfrac{1}{n} - \dfrac{1}{n+1} \right)$ teleskopik serisinin kısmi toplamı $1 - \dfrac{1}{N+1} \to 1$ olur. İki yakınsak serinin farkı terim terim alınabildiğinden

$$\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2(n+1)} = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2} - \sum_{n=1}^{\infty} \left( \frac{1}{n} - \frac{1}{n+1} \right) = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2} - 1.$$

$\blacksquare$

**Alıştırma 8.4 (Türevle Toplam Bulma)** $(0, +\infty)$ üzerinde $S(x) = \displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \frac{e^{-nx}}{n}$ fonksiyonunun türevlenebilir olduğunu gösteriniz ve $S'(x)$ için kapalı bir formül bulunuz.

Çözüm

**Bir noktada yakınsaklık.** $x_0 = 1$ için $\dfrac{e^{-n}}{n} \le e^{-n}$ ve $\sum e^{-n}$ yakınsak geometrik seridir; karşılaştırma testiyle $\sum \dfrac{e^{-n}}{n}$ yakınsaktır.

**Türev serisi.** $f_n(x) = \dfrac{e^{-nx}}{n}$ için $f_n'(x) = -e^{-nx}$.

**Düzgün yakınsaklık.** $[c, d] \subseteq (0, +\infty)$ olsun; $c > 0$. $x \in [c, d]$ için $|f_n'(x)| = e^{-nx} \le e^{-nc} = M_n$ ve $\sum (e^{-c})^n$, $0 < e^{-c} < 1$ olduğundan yakınsaktır. [Teorem 7.2](fonksiyon-serileri.md#thm-fse-weierstrass) gereği türev serisi $[c, d]$ üzerinde düzgün yakınsaktır.

**Sonuç.** [Sonuç 8.2](#cor-fso-turev-aralik) gereği $S$ türevlenebilirdir ve $x > 0$ için geometrik seri toplamıyla

$$S'(x) = -\sum_{n=1}^{\infty} e^{-nx} = -\frac{e^{-x}}{1 - e^{-x}} = -\frac{1}{e^x - 1}$$

olur. $\blacksquare$

**Alıştırma 8.5 (Arktanjant Terimli Seri)** $S(x) = \displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \arctan \frac{x}{n^2}$ serisinin $\mathbb{R}$ üzerinde yakınsadığını ve toplamının türevlenebilir olduğunu gösteriniz; $S'(0)$ değerini bir sayı serisi olarak yazınız.

Çözüm

**Bir noktada yakınsaklık.** $x_0 = 0$ için bütün terimler $\arctan 0 = 0$’dır.

**Türev serisi.** $f_n(x) = \arctan \dfrac{x}{n^2}$ için zincir kuralıyla

$$f_n'(x) = \frac{1}{1 + \dfrac{x^2}{n^4}} \cdot \frac{1}{n^2} = \frac{n^2}{n^4 + x^2}.$$

**Düzgün yakınsaklık.** Her $x \in \mathbb{R}$ için $n^4 + x^2 \ge n^4$ olduğundan $0 < f_n'(x) \le \dfrac{n^2}{n^4} = \dfrac{1}{n^2}$ olur. [Teorem 7.2](fonksiyon-serileri.md#thm-fse-weierstrass) gereği türev serisi $\mathbb{R}$ üzerinde düzgün yakınsaktır.

**Sonuç.** [Sonuç 8.2](#cor-fso-turev-aralik) gereği seri $\mathbb{R}$ üzerinde yakınsar, $S$ türevlenebilirdir ve

$$S'(x) = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{n^2}{n^4 + x^2}, \qquad S'(0) = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2}$$

olur. $\blacksquare$

Fonksiyon serilerinin en düzenli sınıfı, terimleri $a_n x^n$ biçiminde olan kuvvet serileridir. [Kuvvet Serilerinde Düzgün Yakınsaklık ve Analitik Fonksiyonlar](./kuvvet-serilerinde-duzgun-yakinsaklik.md) bölümünde bu bölümün teoremlerini kuvvet serilerine uyguluyor ve uç noktalardaki davranışı inceliyoruz.
